Werkt sporttape? Wat zegt de wetenschap?

Hoe is sporttape onderzocht?

Sporttape is onderzocht in verschillende typen studies. Onderzoekers kijken bijvoorbeeld naar:

• blessure-incidentie;
• bewegingsuitslag;
• mechanische stabiliteit;
• proprioceptie;
• balans;
• pijn;
• sportprestaties.

Vooral enkel taping is veel onderzocht. Daarbij wordt sporttape bijvoorbeeld vergeleken met:

• geen tape;
• een brace;
• oefentherapie;
• andere tapetechnieken.

Ook worden sporters soms gevolgd over een volledig sportseizoen om te onderzoeken of tape het aantal blessures vermindert. Een belangrijk verschil met bijvoorbeeld kinesiotape is dat rigide sporttape een relatief duidelijk mechanisch doel heeft:

bepaalde bewegingen tijdelijk begrenzen.

Daardoor is dat effect ook beter direct te meten.

Wat laten systematische reviews en meta-analyses zien?

Systematische reviews laten vooral voor preventie van enkelverzwikkingen positieve resultaten zien. De review van Dizon en Reyes (2010) concludeerde dat externe enkelondersteuning, waaronder taping en braces, het risico op inversietrauma’s kan verminderen. Ook Verhagen en Bay (2010) beschreven dat externe ondersteuning vooral zinvol lijkt bij sporters met een verhoogd risico, bijvoorbeeld na een eerdere enkelverzwikking.

De richtlijn van de National Athletic Trainers’ Association adviseert externe ondersteuning zoals tape of braces als onderdeel van blessurepreventie na enkelletsel (Kaminski et al., 2013). De algemene lijn is dus:

sporttape heeft de sterkste wetenschappelijke onderbouwing bij preventie van recidiverende enkelverzwikkingen.

Voor andere gewrichten en andere doelen is het bewijs minder sterk of minder uitgebreid.

Effect op blessures

Het belangrijkste klinische effect van sporttape is waarschijnlijk blessurepreventie. Vooral sporters met een eerdere enkelverzwikking hebben een verhoogd risico op een nieuwe blessure. Bij deze groep kan tape helpen door:

• extreme inversie mechanisch te beperken;
• extra sensorische informatie te geven;
• mogelijk het bewegingsgedrag te beïnvloeden.

Onderzoek suggereert dat preventief tapen vooral effectief is bij sporters die al een verhoogd risico hebben. Dat betekent niet automatisch dat iedere sporter preventief moet worden getapet. De grootste winst lijkt te liggen bij:

• eerdere enkelblessures;
• instabiliteitsklachten;
• sporten met veel springen, landen en richtingsveranderingen.

Effect op pijn

Sporttape wordt ook gebruikt om pijn tijdelijk te beïnvloeden. Bijvoorbeeld rond:

• knie;
• patella;
• enkel;
• pols.

De effecten hangen sterk af van de aandoening en tapetechniek. Bij sommige vormen van patellataping kan op korte termijn pijnvermindering optreden bij patellofemorale klachten. Maar pijnvermindering betekent niet automatisch dat:

• een gewricht structureel is gecorrigeerd;
• de oorzaak van de pijn is opgelost.

Tape kan mogelijk bijdragen door:

• mechanische verandering;
• sensorische input;
• verandering van bewegingsgedrag;
• verwachting en context.

Voor pijn is het bewijs daarom veel meer afhankelijk van de specifieke toepassing dan voor mechanische beperking van de enkel.

Effect op stabiliteit

Sporttape kan een gewricht tijdelijk mechanisch begrenzen. Bij de enkel is aangetoond dat tape bijvoorbeeld inversie kan beperken. Dit effect is meestal het sterkst direct na het aanbrengen. Tijdens:

• bewegen;
• zweten;
• sporten

kan de tape geleidelijk losser worden. Daardoor neemt de mechanische ondersteuning vaak af. Toch kan er nog steeds functioneel voordeel bestaan. De sporter kan ook later tijdens de activiteit nog:

• sensorische input;
• een gevoel van ondersteuning

ervaren. Mechanische stabiliteit en ervaren stabiliteit zijn dus niet hetzelfde.

Effect op proprioceptie

Proprioceptie is het vermogen om informatie over positie en beweging van gewrichten waar te nemen. Omdat tape de huid voortdurend prikkelt, is voorgesteld dat sporttape proprioceptie kan verbeteren. De systematische review en meta-analyse van Raymond et al. (2012) vond echter geen eenduidig bewijs dat taping of bracing proprioceptie bij functionele enkelinstabiliteit duidelijk verbetert.

Dat betekent niet dat tape geen sensorische input geeft. Het betekent vooral dat deze input niet altijd leidt tot een duidelijke verbetering op proprioceptietests. Ook de gekozen meetmethode speelt hierbij een rol.

Effect op sportprestaties

Een veelgestelde vraag is of sporttape sportprestaties beperkt. Dat is logisch, omdat rigide tape bewust beweging begrenst. Onderzoek laat geen eenvoudig uniform effect zien. De invloed kan afhangen van:

• sport;
• gewricht;
• tapetechniek;
• hoe strak de tape is aangebracht.

Bij sommige taken kan bewegingsbeperking nadelig zijn. Bij andere taken kan extra gevoel van stabiliteit juist gunstig zijn. Over het algemeen lijkt sporttape niet bedoeld als directe prestatieverbeteraar. Het primaire doel is:

• bescherming;
• ondersteuning;
• tijdelijke bewegingsbegrenzing.

Korte termijn versus langdurig gebruik

Het mechanische effect van sporttape is vooral kortdurend. Na het aanbrengen is de tape meestal het meest stevig. Tijdens activiteit kan de ondersteuning afnemen door:

• beweging;
• zweet;
• rek van het materiaal;
• verschuiving van de tape.

Dit betekent dat sporttape geen permanente oplossing is voor instabiliteit. Langdurige verbetering van belastbaarheid vraagt vaak ook om:

• krachttraining;
• balanstraining;
• proprioceptieve training;
• sportspecifieke revalidatie.

Tape kan wel herhaaldelijk worden gebruikt tijdens risicovolle sportmomenten.

Sporttape als losse interventie

Sporttape kan in bepaalde situaties zelfstandig een praktisch doel hebben. Bijvoorbeeld:

• een enkel beschermen tijdens een wedstrijd;
• een vinger tijdelijk ondersteunen;
• extreme beweging begrenzen.

Maar bij een blessure is tape zelden de volledige behandeling. Tape herstelt niet automatisch:

• kracht;
• motorische controle;
• belastbaarheid.

Wanneer sporttape uitsluitend wordt gebruikt zonder actieve revalidatie, blijft mogelijk een deel van het onderliggende probleem bestaan.

Sporttape als onderdeel van revalidatie

De meest logische rol van sporttape is vaak als aanvulling op revalidatie. Bijvoorbeeld:

1. een sporter heeft een enkelverzwikking doorgemaakt;
2. kracht en balans worden opnieuw opgebouwd;
3. sportbelasting wordt geleidelijk verhoogd;
4. tape wordt tijdelijk gebruikt bij training of wedstrijd.

De tape biedt dan aanvullende bescherming tijdens de overgang naar volledige sportbelasting. Dit sluit aan bij richtlijnen waarin externe ondersteuning wordt gecombineerd met neuromusculaire en proprioceptieve training (Kaminski et al., 2013).

Waarom zijn onderzoeken moeilijk te vergelijken?

Sporttapeonderzoek verschilt sterk in:

• type tape;
• gebruikte techniek;
• spanning;
• aantal stroken;
• lichaamsgebied;
• sport;
• uitkomstmaat.

Zelfs twee enkel tapingstudies kunnen verschillende tapetechnieken gebruiken. Daarnaast wordt soms vergeleken met:

• braces;
• geen ondersteuning;
• andere tapes.

Ook verschilt het moment van meten. Sommige studies meten direct na aanbrengen. Andere meten na:

• 10 minuten;
• een training;
• een wedstrijd.

Dit is belangrijk omdat de mechanische eigenschappen van tape tijdens activiteit veranderen.

Conclusie

De wetenschap ondersteunt sporttape vooral voor twee belangrijke functies:

1. tijdelijke mechanische bewegingsbeperking;
2. preventie van recidiverende enkelverzwikkingen bij risicogroepen.

Voor andere effecten, zoals:

• pijnvermindering;
• verbetering van proprioceptie;
• structurele stabiliteit;
• sportprestaties

is het bewijs meer wisselend en afhankelijk van de toepassing. Sporttape werkt dus niet voor ieder doel op dezelfde manier. De meest wetenschappelijk verdedigbare conclusie is:

Witte sporttape kan tijdelijk mechanische ondersteuning en bewegingsbegrenzing geven en kan vooral bij sporters met een eerdere enkelblessure helpen om het risico op herhaling te verminderen.

De tape is echter geen vervanging voor:

• krachttraining;
• balanstraining;
• actieve revalidatie;
• geleidelijke terugkeer naar sport.

De beste toepassing is daarom meestal:

sporttape gebruiken als tijdelijke ondersteuning binnen een bredere strategie voor herstel en blessurepreventie.