Dry cupping, wet cupping en massage cupping: wat is het verschil?

• mechanische belasting;
• behandeltijd;
• doelstelling;
• hygiëne;
• risico’s;
• benodigde deskundigheid.

Het is daarom belangrijk om duidelijk te benoemen over welke vorm van cupping wordt gesproken.

Wat is dry cupping?

Dry cupping betekent letterlijk droge cupping. Hierbij wordt een cup op een intacte huid geplaatst en wordt negatieve druk gecreëerd. Er worden geen sneetjes of prikken in de huid gemaakt. De cup kan worden aangebracht met behulp van:

• een handpomp;
• een flexibele siliconen cup;
• een rubberen cup;
• traditionele fire cupping met een glazen cup.

Bij statische dry cupping blijft de cup gedurende een bepaalde tijd op dezelfde plaats staan. Door de negatieve druk worden de huid en het oppervlakkige weefsel gedeeltelijk in de cup getrokken. Hierdoor ontstaan:

• mechanische vervorming;
• rek van de huid;
• sensorische prikkeling;
• veranderingen in de lokale huiddoorbloeding;
• soms ronde rode of paarse verkleuringen.

Dry cupping is de vorm die binnen moderne massage, sportbegeleiding en fysiotherapie het meest wordt gebruikt.

Wat is wet cupping?

Wet cupping is een invasieve vorm van cupping. De techniek wordt ook wel hijama genoemd, vooral binnen bepaalde traditionele en religieuze contexten. Bij wet cupping wordt de huid oppervlakkig ingesneden of aangeprikt. Vervolgens wordt een cup geplaatst waardoor bloed en wondvocht naar buiten kunnen komen. Dit verschilt fundamenteel van dry cupping. Bij wet cupping is sprake van:

• doorbreking van de huidbarrière;
• bloedcontact;
• een open wond;
• infectierisico;
• risico op bloedoverdraagbare aandoeningen;
• aanvullende eisen aan hygiëne en afvalverwerking.

Systematische reviews hebben wet cupping onderzocht bij verschillende aandoeningen, maar de kwaliteit van het bewijs varieert sterk en veel studies hebben methodologische beperkingen (Cao et al., 2012; Al-Bedah et al., 2019). Claims dat wet cupping:

• toxines uit het bloed verwijdert;
• “slecht bloed” afvoert;
• het lichaam zuivert

zijn onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd. Het bloed dat zichtbaar wordt, is geen bewijs dat specifieke afvalstoffen of toxines selectief uit het lichaam worden verwijderd. Wet cupping moet daarom niet worden gezien als simpelweg een sterkere versie van dry cupping. Het is een andere, invasieve procedure met een ander risicoprofiel.

Wat is massage cupping?

Bij massage cupping, ook wel moving cupping of gliding cupping genoemd, wordt een cup over de huid bewogen. Meestal wordt eerst een geschikt glijmiddel aangebracht. Vervolgens wordt de cup op de huid geplaatst en met een lichte tot matige negatieve druk over het lichaamsoppervlak bewogen. Hierdoor ontstaat een combinatie van:

• negatieve druk;
• verticale huidverplaatsing;
• rek;
• schuifkrachten;
• voortdurende sensorische prikkeling.

Voor massage cupping worden vaak flexibele siliconen cups gebruikt. Deze zijn eenvoudig in te drukken en kunnen relatief gemakkelijk over de huid worden bewogen. De mechanische prikkel verschilt van statische dry cupping.

Bij statische cupping blijft de belasting vooral op één gebied geconcentreerd. Bij massage cupping beweegt de mechanische en sensorische prikkel voortdurend. Massage cupping wordt onder andere toegepast bij:

• ervaren spierstijfheid;
• nek- en schouderklachten;
• rugklachten;
• sportgerelateerde klachten;
• tijdelijke beperking van bewegen.

Er is nog onvoldoende onderzoek om te stellen dat massage cupping structurele verklevingen of fascia aantoonbaar “losmaakt”. Een wetenschappelijk voorzichtiger verklaring is dat de techniek huid en oppervlakkige weefsels mechanisch verplaatst en een sterke, dynamische sensorische prikkel geeft.

Wat is flash cupping?

Bij flash cupping wordt een cup gedurende zeer korte tijd op de huid geplaatst en vervolgens weer verwijderd. Dit wordt meerdere keren achter elkaar herhaald. De cup blijft dus niet minutenlang op één plaats staan. Hierdoor ontstaat een herhaalde cyclus van:

• negatieve druk;
• huidverplaatsing;
• loslaten van de druk.

De totale mechanische belasting per plaatsing is meestal korter dan bij statische dry cupping. Flash cupping kan worden gebruikt wanneer:

• een langdurige statische prikkel niet gewenst is;
• een groter gebied kortdurend behandeld wordt;
• men de intensiteit van langdurige verkleuring wil beperken.

Ook voor flash cupping geldt dat de optimale dosering en specifieke klinische meerwaarde nog onvoldoende wetenschappelijk zijn onderzocht.

Verschil in techniek

De belangrijkste verschillen kunnen eenvoudig worden samengevat.

Bij alle niet-invasieve vormen ontstaat negatieve druk op de huid. Het belangrijkste technische verschil is vervolgens:

• hoe lang de cup blijft zitten;
• of de cup beweegt;
• hoe sterk het vacuüm is;
• of de huid intact blijft.

Deze verschillen bepalen mede de mechanische belasting en het risicoprofiel.

Verschil in doel

In de praktijk worden de technieken vaak met verschillende doelen gebruikt.

Dry cupping

Wordt meestal toegepast voor een relatief lokale en langdurige mechanische en sensorische prikkel. Bijvoorbeeld bij:

• lokale pijn;
• ervaren spierstijfheid;
• rugklachten;
• nek- en schouderklachten.

Massage cupping

Wordt vaker gebruikt wanneer een groter gebied dynamisch wordt behandeld. Bijvoorbeeld bij:

• diffuse spanning;
• bewegingsgebonden klachten;
• behandeling van grotere oppervlakken.

Flash cupping

Geeft een kortdurende, herhaalde prikkel en kan worden gekozen wanneer langdurige statische belasting niet gewenst is.

Wet cupping

Heeft een historische en traditionele achtergrond en wordt binnen verschillende culturele en medische systemen met uiteenlopende doelen toegepast. De traditionele doelen van wet cupping zijn echter niet automatisch wetenschappelijk bewezen.

Verschil in risico’s

De risico’s verschillen sterk per techniek.

Dry cupping

Mogelijke reacties zijn:

• roodheid;
• ronde verkleuringen;
• gevoeligheid;
• petechiën;
• tijdelijke pijn;
• blaarvorming bij te sterke of langdurige toepassing.

Massage cupping

Naast bovenstaande reacties kan door beweging over de huid ontstaan:

• wrijving;
• huidirritatie;
• oppervlakkige beschadiging.

Voldoende glijmiddel en een passende hoeveelheid vacuüm zijn daarom belangrijk.

Flash cupping

De mechanische belasting per plaatsing is kort, maar ook hierbij kunnen roodheid en irritatie ontstaan.

Wet cupping

Wet cupping kent aanvullende risico’s:

• infectie;
• littekenvorming;
• bloedverlies;
• bloedoverdraagbare infecties;
• vasovagale reacties;
• wondcomplicaties.

Een overzicht van bijwerkingen door Kim et al. (2014) beschreef onder andere infecties, huidbeschadiging en andere complicaties na cupping. Ernstige complicaties zijn relatief zeldzaam, maar kunnen vooral optreden bij invasieve technieken, onvoldoende hygiëne of onjuiste toepassing. Het veiligheidsprofiel van wet cupping is daarom fundamenteel anders dan dat van niet-invasieve dry cupping.

Welke vormen passen binnen fysiotherapie?

Binnen de reguliere fysiotherapie passen vooral niet-invasieve vormen van cupping. Daaronder vallen:

• statische dry cupping;
• massage cupping;
• flash cupping.

Deze technieken kunnen worden gebruikt als aanvullende interventie bij bijvoorbeeld musculoskeletale klachten. De huid blijft daarbij intact. Wet cupping valt door het bewust doorbreken van de huid en het bloedcontact in een andere categorie. De precieze professionele en juridische kaders kunnen per land, beroepsgroep en werkomgeving verschillen. Een fysiotherapeut die cupping gebruikt, moet in ieder geval rekening houden met:

• professionele bevoegdheid en bekwaamheid;
• hygiëne;
• infectiepreventie;
• contra-indicaties;
• geïnformeerde toestemming;
• adequate scholing.

Voor de meeste fysiotherapeutische toepassingen is er geen noodzaak om de huid te beschadigen om een mechanische of sensorische cuppingprikkel te creëren.

Wanneer kies je welke techniek?

De keuze voor een techniek moet niet alleen afhangen van traditie of persoonlijke voorkeur. De eerste vraag is:

Wat wil je met de behandeling bereiken?

Kies bijvoorbeeld voor statische dry cupping wanneer:

• een lokale prikkel gewenst is;
• de patiënt een statische cup goed verdraagt;
• een specifiek gebied kortdurend behandeld wordt.

Kies bijvoorbeeld voor massage cupping wanneer:

• een groter gebied wordt behandeld;
• een dynamische prikkel gewenst is;
• de reactie tijdens beweging relevant is.

Kies bijvoorbeeld voor flash cupping wanneer:

• een kortdurende herhaalde prikkel gewenst is;
• langdurige statische belasting minder geschikt is.

Welke techniek ook wordt gekozen, het effect moet worden geëvalueerd. Bijvoorbeeld:

• Is de pijn veranderd?
• Gaat een relevante beweging gemakkelijker?
• Is de behandeling goed verdraagbaar?
• Voegt de techniek iets toe aan het behandeldoel?

De vraag is dus niet:

“Welke vorm van cupping is het beste?”

maar:

“Welke toepassing past bij deze patiënt, dit behandeldoel en deze situatie?”

Conclusie

Cupping is een verzamelnaam voor verschillende behandeltechnieken. Bij dry cupping wordt negatieve druk toegepast terwijl de huid intact blijft. Bij massage cupping wordt de cup over de huid bewogen. Bij flash cupping wordt de cup herhaaldelijk kort geplaatst en verwijderd.

Wet cupping is wezenlijk anders. Hierbij wordt de huid bewust doorbroken en ontstaat bloedcontact. Daardoor heeft deze techniek een ander risicoprofiel en gelden aanvullende eisen rond hygiëne, deskundigheid en veiligheid. Binnen de moderne fysiotherapie zijn vooral de niet-invasieve vormen relevant:

• dry cupping;
• massage cupping;
• flash cupping.

Er is geen overtuigend bewijs dat één techniek voor alle klachten beter is dan een andere. De keuze moet daarom worden gebaseerd op:

• het behandeldoel;
• de locatie;
• de gevoeligheid van de patiënt;
• de gewenste mechanische en sensorische prikkel;
• de risico’s;
• de reactie op de behandeling.

Uiteindelijk is de naam van de techniek minder belangrijk dan de vraag of de gekozen toepassing veilig, doelgericht en aantoonbaar relevant is voor de individuele patiënt.