Sporttape en blaren: preventie en bescherming

Waarom ontstaan blaren?

Een blaar ontstaat wanneer herhaalde schuifkrachten ervoor zorgen dat verschillende huidlagen ten opzichte van elkaar bewegen. Hierdoor ontstaat een kleine holte die zich vult met vocht. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, ontstaan blaren meestal niet door één enkele wrijvingsbeweging, maar door duizenden kleine schuifbewegingen tijdens lopen of sporten (Knapik et al., 2010).

Factoren die het risico vergroten zijn:

• langdurige belasting;
• slecht passende schoenen;
• nieuwe schoenen;
• natte sokken;
• warme omstandigheden;
• verhoogde transpiratie.

Wrijving, druk en vocht

Voor het ontstaan van blaren spelen drie factoren een belangrijke rol:

Wrijving

Tijdens iedere stap verschuiven huid en schoen minimaal ten opzichte van elkaar. Wanneer deze schuifbelasting voortdurend wordt herhaald, neemt de kans op huidbeschadiging toe.

Druk

Een hoge lokale druk verhoogt de belasting op de huid. Vooral uitstekende botdelen, zoals de hiel en de kopjes van de middenvoetsbeentjes, zijn gevoelig.

Vocht

Vocht maakt de opperhuid zachter, waardoor de huid kwetsbaarder wordt voor schuifkrachten. Zowel overmatig zweten als natte schoenen of sokken vergroten daarom de kans op blaren (Herring & Richie, 1990).

Preventief tapen

Sporttape wordt regelmatig preventief aangebracht op plaatsen waar eerder blaren zijn ontstaan of waar een verhoogd risico bestaat. Veel voorkomende locaties zijn:

• hiel;
• achterzijde van de hiel;
• voorvoet;
• grote teen;
• kleine teen;
• voetzool.

Door de tape verschuift de wrijving grotendeels naar het oppervlak van de tape in plaats van naar de huid. Hierdoor worden de onderliggende huidlagen minder belast. Preventief tapen blijkt vooral effectief wanneer de tape wordt aangebracht vóórdat de huid geïrriteerd raakt.

Direct op de huid of met onderlaag?

In de meeste situaties wordt sporttape direct op een schone, droge huid aangebracht. Een onderlaag kan zinvol zijn bij:

• een gevoelige huid;
• langdurig gebruik;
• sterke beharing;
• eerdere huidirritatie door tape.

Een onderlaag vermindert vaak de kleefkracht enigszins, maar kan het verwijderen van de tape comfortabeler maken. Bij langdurige sportevenementen kiezen sommige sporters voor een dunne beschermende tape of speciale huidbeschermers onder de rigide tape.

Welke tape-eigenschappen zijn belangrijk?

Niet iedere sporttape is geschikt voor blaarpreventie. Belangrijke eigenschappen zijn:

• sterke kleefkracht;
• goede slijtvastheid;
• beperkte rek;
• dun materiaal;
• glad oppervlak;
• voldoende flexibiliteit om de voet te volgen.

De tape moet stevig blijven zitten zonder plooien te vormen. Juist plooien kunnen nieuwe drukpunten veroorzaken.

Tape rond hiel en voorvoet

De hiel en de voorvoet behoren tot de meest kwetsbare plaatsen voor blaarvorming.

Hiel

Bij de hiel wordt tape meestal aangebracht over de achterzijde en zijkanten van het hielbeen. De tape moet glad aansluiten zonder vouwen.

Voorvoet

Bij de voorvoet wordt vooral bescherming aangebracht over de kopjes van de middenvoetsbeentjes of op plaatsen waar eerder blaren zijn ontstaan. Het is belangrijk dat de tape de normale afwikkeling van de voet niet belemmert.

Tape tijdens lange afstanden

Tijdens marathons, lange wandeltochten, ultralopen en militaire marsen wordt preventief tapen veel toegepast. Naarmate de belasting langer duurt, nemen verschillende risicofactoren toe:

• transpiratie;
• vocht in schoenen;
• temperatuur;
• vermoeidheid;
• verandering van looppatroon.

Daarom combineren veel ervaren sporters preventief tapen met:

• goed passende schoenen;
• technische sportsokken;
• vochtregulerende materialen;
• regelmatig wisselen van sokken;
• goede voetverzorging.

Tape alleen voorkomt niet alle blaren wanneer de overige risicofactoren aanwezig blijven.

Wanneer niet over een blaar tapen?

Niet iedere blaar moet direct worden afgeplakt met rigide sporttape. Voorzichtigheid is geboden bij:

• open blaren;
• geïnfecteerde blaren;
• sterk lekkende blaren;
• beschadigde huid;
• tekenen van ontsteking.

In deze situaties kan de tape aan de wond verkleven en extra huidbeschadiging veroorzaken bij het verwijderen. Vaak verdient een speciale wondpleister of hydrocolloïd verband dan de voorkeur boven rigide sporttape.

Praktijkvoorbeeld

Een 42-jarige wandelaar loopt jaarlijks een meerdaagse wandeltocht en ontwikkelt vrijwel iedere dag blaren op beide hielen. Voor de volgende editie worden de kwetsbare zones vooraf preventief afgeplakt met rigide sporttape. Daarnaast draagt hij goed passende wandelschoenen en vochtregulerende sokken. Tijdens de wandeltocht ontstaan geen blaren meer op de eerder kwetsbare plaatsen, waardoor hij alle etappes zonder huidproblemen kan voltooien.

Conclusie

Sporttape kan een effectieve methode zijn om blaren te voorkomen bij sporters en wandelaars die herhaaldelijk last hebben van huidbeschadiging door wrijving. Door de schuifkrachten gedeeltelijk over te nemen, vermindert de belasting van de huid en neemt de kans op blaarvorming af. Het beste resultaat wordt bereikt wanneer de tape preventief wordt aangebracht op een schone en droge huid, voordat irritatie ontstaat. Een gladde tapeconstructie zonder plooien is daarbij essentieel.

Bij open of geïnfecteerde blaren is rigide sporttape meestal niet de beste keuze en verdienen wondverzorging en geschikte wondbedekking de voorkeur. Ook blijven goed passende schoenen, geschikte sokken en een goede voetverzorging onmisbare onderdelen van blaarpreventie.