Cupping tijdens zwangerschap

Waarom wordt cupping tijdens de zwangerschap gebruikt?

Tijdens de zwangerschap kunnen verschillende lichamelijke veranderingen optreden. Door onder andere:

• groei van de buik;
• verandering van het lichaamszwaartepunt;
• veranderende belasting;
• slaapveranderingen;
• hormonale en lichamelijke aanpassingen

kunnen musculoskeletale klachten ontstaan of toenemen. Cupping wordt soms gebruikt bij:

• rugklachten;
• nek- en schouderpijn;
• ervaren spierspanning;
• lokale pijnklachten.

De gedachte is dat de sterke mechanische en sensorische prikkel tijdelijk invloed kan hebben op:

• pijn;
• het gevoel van spanning;
• bewegingscomfort.

Dat is een andere en voorzichtigere verklaring dan stellen dat cupping tijdens de zwangerschap spieren of fascia letterlijk “losmaakt”.

Rug- en schouderklachten

Rug- en bekkenpijn komen regelmatig voor tijdens de zwangerschap. Deze klachten kunnen samenhangen met meerdere factoren, waaronder:

• veranderende belasting;
• eerdere rug- of bekkenklachten;
• fysieke belastbaarheid;
• slaap;
• werk en dagelijkse activiteiten.

Ook nek- en schouderklachten kunnen voorkomen. Cupping wordt soms gebruikt als aanvullende interventie om tijdelijk:

• pijn te verminderen;
• een gespannen gevoel te beïnvloeden;
• bewegen gemakkelijker te maken.

Een studie van Akbarzadeh et al. (2016) onderzocht dry cupping bij lage rugpijn tijdens de zwangerschap en vond een afname van pijn. De resultaten zijn interessant, maar één studie is onvoldoende om algemene conclusies over effectiviteit en veiligheid te trekken.

Bij zwangerschapgerelateerde rug- en bekkenklachten blijft een bredere beoordeling belangrijk. Cupping behandelt niet automatisch de factoren die bijdragen aan het ontstaan of voortbestaan van de klachten.

Veranderde huidgevoeligheid

Tijdens de zwangerschap kan de huid veranderen. Mogelijke veranderingen zijn:

• meer gevoeligheid;
• jeuk;
• rek van de huid;
• veranderde pigmentatie;
• een andere reactie op mechanische belasting.

Daardoor kan een hoeveelheid negatieve druk die normaal goed wordt verdragen tijdens de zwangerschap anders aanvoelen. Een voorzichtige aanpak is daarom belangrijk. Dat betekent bijvoorbeeld:

• beginnen met lichte negatieve druk;
• de huidreactie controleren;
• regelmatig vragen naar comfort;
• de behandeling direct aanpassen bij pijn of een branderig gevoel.

Het doel is niet om zo donker mogelijke cuppingplekken te creëren. Een sterke huidreactie is geen bewijs van een betere behandeling.

Welke lichaamsgebieden vragen extra voorzichtigheid?

Tijdens de zwangerschap is er geen goed wetenschappelijk onderbouwde kaart met exacte gebieden waarop cupping bewezen veilig of onveilig is. Juist daarom is voorzichtigheid belangrijk.

De buik

Directe cupping op de zwangere buik wordt doorgaans vermeden. De buik verandert sterk tijdens de zwangerschap en de huid staat onder toenemende spanning. Er is bovendien onvoldoende onderzoek naar de veiligheid en toegevoegde waarde van cupping op dit gebied.

Lage rug en bekkenregio

Over cupping van de lage rug tijdens de zwangerschap bestaan verschillende traditionele en professionele adviezen. Sommige behandeltradities vermijden dit gebied geheel of tijdens bepaalde fasen van de zwangerschap. Tegelijkertijd is dry cupping van de lage rug in enkele klinische onderzoeken wel toegepast. Er bestaat dus geen sterk wetenschappelijk bewijs voor een eenvoudige universele regel. De zorgvuldige conclusie is:

Behandeling van de lage rug en bekkenregio tijdens de zwangerschap vraagt extra klinische afweging, kennis van zwangerschap en terughoudende dosering.

Andere gevoelige gebieden

Ook extra voorzichtigheid is nodig bij:

• spataderen;
• oedeem;
• beschadigde huid;
• gebieden met verminderde sensibiliteit;
• sterk kwetsbare bloedvaten.

Cupping mag niet rechtstreeks worden toegepast op gebieden waar de huid of onderliggende structuren niet geschikt zijn voor negatieve druk.

Wat zegt de wetenschap?

De wetenschappelijke literatuur over cupping tijdens de zwangerschap is beperkt. Akbarzadeh et al. (2016) rapporteerden een vermindering van lage rugpijn na dry cupping bij zwangere vrouwen.

Daarnaast onderzochten Movaghar et al. (2023) cupping en kinesiotape bij carpaletunnelsyndroom tijdens de zwangerschap. In deze studie werden positieve klinische uitkomsten voor cupping beschreven. Deze onderzoeken laten zien dat cupping tijdens de zwangerschap wetenschappelijk is onderzocht en dat mogelijke positieve effecten bestaan. Maar de hoeveelheid onderzoek is te klein om te concluderen dat:

• cupping voor alle zwangere vrouwen veilig is;
• iedere lichaamsregio veilig behandeld kan worden;
• één cuppingprotocol optimaal is;
• zeldzame zwangerschapsgerelateerde risico’s volledig zijn uitgesloten.

Zwangere vrouwen worden bovendien vaak beperkt vertegenwoordigd in klinisch onderzoek. Daardoor is de hoeveelheid veiligheidsinformatie kleiner dan bij veel andere patiëntengroepen. De meest zorgvuldige conclusie is daarom:

Er zijn enkele aanwijzingen voor mogelijke symptomatische effecten, maar de wetenschappelijke onderbouwing voor cupping tijdens de zwangerschap is nog beperkt.

Veiligheid en aandachtspunten

Bij cupping tijdens de zwangerschap moet de drempel voor voorzichtigheid lager liggen. Belangrijke aandachtspunten zijn:

• beoordeel eerst de aard van de klacht;
• houd rekening met de zwangerschapsduur;
• vraag naar het verloop van de zwangerschap;
• gebruik bij voorkeur een niet-invasieve techniek;
• doseer de negatieve druk voorzichtig;
• controleer voortdurend de huidreactie;
• stop bij onverwachte klachten.

Wet cupping, waarbij de huid wordt doorbroken en bloed vrijkomt, heeft een ander en hoger risicoprofiel dan dry cupping en hoort niet als eenvoudige variant van niet-invasieve cupping te worden beschouwd. Ook fire cupping brengt aanvullende risico’s op brandwonden met zich mee. Voor een aanvullende musculoskeletale behandeling tijdens de zwangerschap ligt een voorzichtig gedoseerde, niet-invasieve toepassing daarom meer voor de hand dan invasieve of agressieve technieken.

Wanneer niet behandelen?

Cupping moet niet worden toegepast wanneer de lokale huid niet geschikt is voor behandeling. Voorbeelden zijn:

• open wonden;
• actieve huidinfecties;
• blaarvorming;
• ernstige huidirritatie;
• actieve bloedingen.

Daarnaast moet bij zwangerschapsgerelateerde alarmsymptomen niet simpelweg symptomatisch worden doorbehandeld. Medische beoordeling is belangrijk bij bijvoorbeeld:

• vaginaal bloedverlies;
• vruchtwaterverlies;
• regelmatige of onverwachte contracties;
• ernstige of plotselinge buikpijn;
• acute benauwdheid;
• pijn op de borst;
• plotselinge forse zwelling;
• verdenking op trombose;
• ernstige hoofdpijn of neurologische verschijnselen;
• een algemeen gevoel dat er iets niet goed is.

Ook bij een hoogrisicozwangerschap of relevante medische complicaties is overleg met de betrokken verloskundige, huisarts of gynaecoloog verstandig voordat een aanvullende behandeling wordt toegepast. Cupping mag nooit een medische beoordeling vertragen wanneer klachten mogelijk samenhangen met een zwangerschapscomplicatie.

Cupping na de bevalling

Na de bevalling kunnen klachten blijven bestaan of nieuwe klachten ontstaan. Bijvoorbeeld:

• rug- en bekkenpijn;
• nek- en schouderklachten door voeden en dragen;
• algemene spierpijn;
• littekenklachten na een keizersnede.

Cupping kan in sommige situaties als aanvullende interventie worden overwogen, maar ook postpartum is de timing belangrijk. Na een keizersnede mag niet direct op een:

• open wond;
• onvoldoende genezen litteken;
• geïnfecteerd gebied

worden gecupt. Ook in de periode na de bevalling kunnen medische complicaties voorkomen. Acute benauwdheid, pijn op de borst, een pijnlijk en gezwollen been, hevig bloedverlies of ernstig ziek zijn vragen om medische beoordeling en niet om cupping.

Bij een volledig genezen litteken kan later eventueel voorzichtig worden gekeken naar mechanische mobilisatie van huid en oppervlakkige weefsels. De dosering moet worden afgestemd op de fase van herstel en de individuele reactie.

Praktijkvoorbeeld

Een zwangere vrouw in het tweede trimester ervaart pijn en een gespannen gevoel rond de bovenste schouderregio. Er zijn geen alarmsymptomen en de zwangerschap verloopt zonder bekende complicaties. Voor de behandeling wordt een relevante beweging getest:

• nekrotatie geeft pijn;
• de patiënt ervaart duidelijke spanning rond de schouder.

De therapeut kiest voor een kortdurende, voorzichtig gedoseerde dry-cuppingbehandeling op een geschikt gebied van de schouderregio. Tijdens de behandeling wordt gecontroleerd op:

• comfort;
• huidreactie;
• eventuele onverwachte klachten.

Na de behandeling wordt dezelfde beweging opnieuw getest. De patiënt ervaart:

• minder pijn;
• minder spanning;
• gemakkelijker bewegen.

Wat kan worden geconcludeerd? Niet dat:

• de zwangerschapgerelateerde oorzaak van de klachten is opgelost;
• de spier letterlijk is losgemaakt;
• cupping tijdens iedere zwangerschap veilig en effectief is.

Wel kan worden vastgesteld dat deze individuele patiënt na een voorzichtig toegepaste interventie tijdelijk minder klachten ervaart.

Conclusie

Cupping wordt soms tijdens de zwangerschap gebruikt bij onder andere:

• rugklachten;
• nek- en schouderpijn;
• ervaren spierspanning;
• bepaalde andere musculoskeletale klachten.

Er zijn enkele klinische studies die positieve effecten beschrijven, maar de hoeveelheid specifiek onderzoek bij zwangere vrouwen is beperkt. Daarom kan niet worden gesteld dat cupping:

• voor iedere zwangere vrouw geschikt is;
• op iedere lichaamsregio veilig kan worden toegepast;
• bewezen effectiever is dan andere behandelopties.

Tijdens de zwangerschap zijn vooral belangrijk:

• een duidelijke indicatie;
• goede screening;
• kennis van zwangerschapsgerelateerde alarmsymptomen;
• voorzichtige dosering;
• het vermijden van onnodige risico’s.

De zwangere buik wordt doorgaans niet gecupt. Ook behandeling van de lage rug en bekkenregio vraagt extra klinische afweging vanwege het beperkte en niet-eenduidige bewijs over veiligheid en optimale toepassing. De meest wetenschappelijk zorgvuldige conclusie is:

Cupping kan bij sommige zwangere vrouwen mogelijk tijdelijk musculoskeletale klachten beïnvloeden, maar het specifieke bewijs voor effectiviteit en veiligheid tijdens de zwangerschap is nog beperkt. Daarom moet de behandeling terughoudend, individueel en door een deskundige behandelaar worden toegepast.

Cupping is tijdens de zwangerschap geen vervanging voor:

• medische beoordeling bij alarmsymptomen;
• goede uitleg en begeleiding;
• passende beweging;
• actieve revalidatie wanneer dat geïndiceerd is.

De belangrijkste vraag is niet alleen:

“Kan cupping tijdens de zwangerschap?”

maar vooral:

“Is cupping bij deze zwangere vrouw, voor deze klacht, op deze locatie en op dit moment een veilige en zinvolle aanvulling?”